Η «Μαϊμουδιά» των Συντελεστών, η Πλάνη των Αντλιών Θερμότητας και η Καταδίκη της Κοινωνίας στην Ενεργειακή Φτώχεια
Του Στέφανου Παλλαντζά, Πολιτικού Μηχανικού, Προέδρου του ΕΙΠΑΚ
Η πρόσφατη πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ, διά χειρός του συμβούλου της Δρ. Απόστολου Ευθυμιάδη και η επιστολή που έστειλε στον ΥΠΕΝ, για την αναθεώρηση του συντελεστή πρωτογενούς ενέργειας του ηλεκτρισμού στον ΚΕΝΑΚ, δεν είναι απλώς μια τεχνική εισήγηση. Είναι μια απροκάλυπτη προσπάθεια «λογιστικής τακτοποίησης» ενός κτιριακού αποθέματος που καταρρέει ενεργειακά. Είναι μια «μαμουδιά» ολκής, η οποία στο όνομα της προστασίας της ιδιοκτησίας, θυσιάζει την πραγματική εξοικονόμηση ενέργειας, την άνεση των πολιτών και το μέλλον της χώρας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
- Η «Μαϊμουδιά» του Ευθυμιάδη: Πώς να βαφτίσεις το «Η» σε «Β» χωρίς να κάνεις τίποτα
Η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ ζητά τη μείωση του συντελεστή μετατροπής του ηλεκτρισμού από το 2,9 στο 1,0. Για τον μη ειδικό, αυτό ακούγεται σαν μια δίκαιη προσαρμογή στην εποχή των ΑΠΕ. Για τον μηχανικό, όμως, είναι η απόλυτη παραπλάνηση. Αν ο συντελεστής γίνει 1,0, τότε εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα που σήμερα βρίσκονται στην κατηγορία Η (τα προ του 1980 κτίρια, χωρίς μόνωση), θα αναβαθμιστούν «μαγικά» κατά 2-3 κατηγορίες στο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), χωρίς να έχει τοποθετηθεί ούτε ένα τετραγωνικό εκατοστό μόνωσης.
Πρόκειται για μια «συντεχνιακή διευκόλυνση» προς τους ιδιοκτήτες ακινήτων, ώστε να μην απαξιωθούν τα ακίνητά τους βάσει της νέας Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1275/ΕΕ. Όμως, το κτίριο που στα χαρτιά θα φαίνεται «πράσινο», στην πραγματικότητα θα παραμένει μια «τρύπια σακούλα» που χάνει ενέργεια από παντού.
- Η πλάνη του «Μηδενικού Συντελεστή» στις ΑΠΕ
Ο Δρ. Ευθυμιάδης ισχυρίζεται ότι οι ΑΠΕ πρέπει να έχουν συντελεστή 0. Εδώ κρύβεται η μεγαλύτερη ημιμάθεια (ή σκόπιμη παραπληροφόρηση):
- Πραγματικότητα: Ο συντελεστής 0 στις ΑΠΕ αφορά αποκλειστικά την αυτοπαραγωγή (on-site). Δηλαδή, το φωτοβολταϊκό στη στέγη μου.
- Η Απάτη: Η πρόταση ζητά ο συντελεστής 0 να διαχύσει την επίδρασή του σε όλο το ηλεκτρικό δίκτυο. Κάτι που πουθενά στην Ευρώπη δεν υπάρχει σε κανενα ηλεκτρικό δίκτυο, ούτε καν με συντελεστή 1,0, πόσο μάλλον 0.
Ας δούμε την αλήθεια: Το ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας, ακόμα και με 50% ΑΠΕ το καλοκαίρι, τη νύχτα του χειμώνα—όταν οι ανάγκες θέρμανσης είναι μέγιστες— καίει φυσικό αέριο και λιγνίτη. Το ρεύμα που καταναλώνει μια αντλία θερμότητας ένα παγωμένο βράδυ του Ιανουαρίου δεν είναι «πράσινο». Είναι ρεύμα παραγόμενο από ορυκτά καύσιμα, με τεράστιες απώλειες μεταφοράς και διανομής. Το να δίνουμε συντελεστή 1,0 στο δίκτυο είναι σαν να λέμε ότι η ενέργεια φτάνει στην πρίζα μας με μαγικό τρόπο, χωρίς καμία απώλεια και καμία περιβαλλοντική επιβάρυνση.
- Η παραπληροφόρηση για την αντλία θερμότητας
Η ΠΟΜΙΔΑ παρουσιάζει την αντλία θερμότητας ως το «μαγικό ραβδί». Λένε: «Βάλτε αντλία και καθαρίσατε». Τι δεν λένε: Μια αντλία θερμότητας σε ένα αμόνωτο κτίριο προ του ’80 είναι η συνταγή της οικονομικής καταστροφής.
- Η αντλία θα δουλεύει σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες προσαγωγής για να προλάβει τις απώλειες του αμόνωτου τοίχου, άρα ο COP (βαθμός απόδοσης) θα καταρρεύσει.
- Ο ιδιοκτήτης θα βλέπει ένα ΠΕΑ κατηγορίας Β, αλλά ο λογαριασμός του ρεύματος θα είναι τριπλάσιος από αυτόν που αντέχει η τσέπη του.
Αυτό είναι ο ορισμός της Ενεργειακής Φτώχειας: Να έχεις ένα σπίτι που «στα χαρτιά» είναι αποδοτικό, αλλά να μην έχεις χρήματα να το ζεστάνεις, επειδή η θερμότητα δραπετεύει από τους τοίχους και τα παλιά κουφώματα.
- ΚΕΝΑΚ: Ένα αναξιόπιστο εργαλείο στα χέρια συντεχνιών
Η κίνηση αυτή επιβεβαιώνει αυτό που πολλοί από εμάς φωνάζουμε χρόνια: Ο ΚΕΝΑΚ στην Ελλάδα δεν είναι εργαλείο επιστήμης, είναι εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας. Τον μεταβάλλουμε κατά το πώς βολεύει τη συντεχνία των ιδιοκτητών ή την εκάστοτε κυβέρνηση που θέλει να δείξει ότι «έπιασε τους στόχους» χωρίς να συγκρουστεί με την πραγματικότητα.
Αν περάσει αυτή η πρόταση, ο ΚΕΝΑΚ χάνει και το τελευταίο ίχνος αξιοπιστίας του. Γίνεται ένα γραφειοκρατικό παιχνίδι αριθμών, που δεν έχει καμία σχέση με τη θερμική άνεση, την υγεία των ενοίκων και την πραγματική προστασία του περιβάλλοντος.
- Η καταδίκη των υφιστάμενων κτιρίων
Το μεγαλύτερο έγκλημα αυτής της πρότασης είναι ότι σκοτώνει τη μόνωση. Γιατί ένας ιδιοκτήτης να επενδύσει σε θερμοπρόσοψη και μόνωση δώματος —που είναι η μόνη λύση που κρατά τη θερμότητα μέσα στο σπίτι και προστατεύει το κτίριο για τις επόμενες δεκαετίες— όταν μπορεί με μια αντλία θερμότητας και το «δωράκι» των συντελεστών του Ευθυμιάδη να ξεμπερδέψει με το νόμο; Τα κτίρια προ του ’80 καταδικάζονται να παραμείνουν ενεργειακά ερείπια. Οι τοίχοι θα συνεχίσουν να εμφανίζουν μούχλα και υγρασία, η άνεση θα παραμείνει όνειρο θερινής νυκτός, αλλά το ΠΕΑ θα είναι «πράσινο». Αυτή είναι η απόλυτη κοροϊδία του Έλληνα πολίτη.
- Γιατί εμάς στο «Παθητικό Κτίριο» μας συμφέρει, αλλά διαφωνούμε;
Ας μιλήσουμε ειλικρινά. Ως μελετητής που ασχολούμαι αποκλειστικά με τα Παθητικά Κτίρια (Passive House), η πρόταση Ευθυμιάδη μού προσφέρει το απόλυτο εμπορικό πλεονέκτημα. Τα παθητικά κτίρια είναι πλήρως εξηλεκτρισμένα και διαθέτουν στην πλειοψηφία τους αυτοπαραγωγή. Με τους νέους συντελεστές, τα κτίριά μας θα «εκτοξευθούν» σε κατηγορίες Α+++++. Θα φαίνονται ως τα μόνα ενεργειακά «κάστρα» σε μια θάλασσα μετριότητας.
Όμως, εμείς στο Παθητικό Κτίριο δεν κοιτάμε το στενό συντεχνιακό μας συμφέρον. Κοιτάμε το καλό της κοινωνίας, που μόνο όφελος μπορεί να έχει σε μια εποχή στεγαστικής κρίσης από την πλήρη αξιοποίηση και αναβάθμιση του υφιστάμενου παλιού κτιριακού αποθέματος, το οποίο -μην ξεχνάμε- σε ποσοστό πάνω από 50% είναι εντελώς αμόνωτο. Η επιστήμη μας προτείνει «Efficiency First» (Η Απόδοση Πρώτα). Πρώτα θωρακίζεις το κέλυφος και μετά ασχολείσαι με τα συστήματα. Η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ κάνει το ακριβώς αντίθετο: Αγνοεί το κέλυφος και «μαγειρεύει» τα νούμερα των συστημάτων.
- Η Έλευση του ETS-2: Εκεί τα «μαγειρέματα» δεν περνούν
Υπάρχει κάτι που η ΠΟΜΙΔΑ και ο Δρ. Ευθυμιάδης φαίνεται να ξεχνούν ή να αποσιωπούν: Το ETS-2 (Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών). Από το 2027-2028, οι εκπομπές ρύπων από τη θέρμανση των κτιρίων θα κοστολογούνται ακριβά. Εκεί δεν θα μετράει τι λέει το ΠΕΑ που «μαγειρεύτηκε» με τους συντελεστές του ΚΕΝΑΚ. Εκεί θα μετράει η πραγματική κατανάλωση καυσίμου και ρεύματος.
Όταν ο ιδιοκτήτης του αμόνωτου κτιρίου θα καλείται να πληρώσει το «φόρο άνθρακα» επειδή το σπίτι του καίει ρεύμα ή αέριο χωρίς σταματημό, δεν θα μπορεί να πάει στην ΠΟΜΙΔΑ να του σβήσουν το πρόστιμο. Οι «μαϊμουδιές» του 2026 θα γίνουν οι οικονομικές τραγωδίες του 2030.
Συμπερασματικά η ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας δεν μπορεί να γίνει με λογιστικά τρικ. Η χώρα χρειάζεται βαθιά ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού της κελύφους. Χρειάζεται μόνωση, σωστά κουφώματα και μετά αποδοτικά συστήματα.
Καλούμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να μην υποκύψει στις πιέσεις μιας συντεχνίας που θέλει να κρύψει το πρόβλημα κάτω από το χαλί των συντελεστών. Η αναθεώρηση του συντελεστή του ηλεκτρισμού πρέπει να γίνει, αλλά με βάση την πραγματική φυσική και όχι τις ανάγκες των μεσιτικών γραφείων.
Καλούμε επίσης τους παράγοντες της αγοράς και ειδικά τη Χημική Βιομηχανία, τις εταιρείες παραγωγής και εμπορίας μονωτικών υλικών, και τις διελάσεις κουφωμάτων αλουμινίου να αντιδράσουν κάθετα σε αυτήν την διαφαινόμενη «απάτη»
Αν θέλουμε πραγματικά να προστατεύσουμε τους ιδιοκτήτες ακινήτων, ας τους πούμε την αλήθεια: Μονώστε τα σπίτια σας τώρα. Κάθε άλλη λύση είναι απλώς μια παράταση της φτώχειας μας.