Από την 1η Μαΐου 2026, η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (Interim Trade Agreement) μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Μερκοσούρ (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη) τίθεται σε προσωρινή ισχύ. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες στον κόσμο, που καλύπτει αγορά 720 εκατομμυρίων καταναλωτών και οικονομία αξίας 22 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, μετά από 25 και πλέον χρόνια διαπραγματεύσεων.
Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανακοίνωσε την έναρξη ισχύος της συμφωνίας μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα “X”, αναφέροντας: «Σήμερα, η συμφωνία ΕΕ-Μερκοσούρ απογειώνεται. Από τώρα, οι εταιρείες και οι πολίτες μας θα μπορούν να απολαμβάνουν τα οφέλη της. Την 1η Μαΐου, την Παγκόσμια Ημέρα των Εργαζομένων, η Ευρώπη και η Λατινική Αμερική γιορτάζουν επενδύοντας στην κοινή μας ευημερία».
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συμμετείχε σε τηλεδιάσκεψη με τους ηγέτες της ομάδας Μερκοσούρ και υπογράμμισε πως η συμφωνία υπερβαίνει το εμπόριο. «Στη βιντεοκλήση με τους ηγέτες του Μερκοσούρ, τόνισα ότι αυτή δεν είναι απλώς μία εμπορική συμφωνία· είναι εταιρική σχέση που αντανακλά το κοινό μας όραμα για τον κόσμο. Μαζί, η φωνή μας θα ακούγεται πιο δυνατά. Ένα ανθεκτικό πολυμερές σύστημα στηρίζεται σε συμφωνίες win-win όπως αυτή, βασισμένες σε κανόνες, αξίες και κοινά συμφέροντα», ανέφερε.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρέτισε την εξέλιξη δηλώνοντας ότι «Αυτή είναι καλή είδηση για τις επιχειρήσεις της ΕΕ όλων των μεγεθών, καλή είδηση για τους καταναλωτές μας και καλή είδηση για τους αγρότες μας, οι οποίοι θα αποκτήσουν πολύτιμες νέες ευκαιρίες εξαγωγών, με πλήρη προστασία για τους ευαίσθητους τομείς». Η κ. φον ντερ Λάιεν συμμετείχε επίσης στη χθεσινή τηλεδιάσκεψη και τόνισε πως «ήρθε η ώρα να επενδύσουμε την ίδια προσπάθεια ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις μας να αποκομίσουν άμεσα τα οφέλη».
Βασικά σημεία της συμφωνίας
σημεία της Η προσωρινή εφαρμογή αφορά κυρίως το εμπορικό κεφάλαιο και φέρνει ως άμεσα οφέλη:
- Μείωση δασμών: Άμεση κατάργηση ή σημαντική μείωση δασμών σε χιλιάδες προϊόντα. Η ΕΕ καταργεί δασμούς σε πάνω από 91% των εξαγωγών της προς το Μερκοσούρ (κυρίως βιομηχανικά προϊόντα, αυτοκίνητα, μηχανήματα, χημικά και φάρμακα). Αντίστροφα, η Συμφωνία ΕΕ-Μερκοσούρ ανοίγει τις αγορές του σε 92% των εισαγωγών από την ΕΕ, ενώ το 7,5% καλύπτεται με ποσοστώσεις (tariff-rate quotas).
– Αγροδιατροφικός τομέας: Πρώτη μείωση δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα όπως κρασιά, ποτά, ελαιόλαδο και τυριά. Αναμένεται αύξηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών αγροτικών προϊόντων κατά 50%. Η Συμφωνία ΕΕ-Μερκοσούρ προστατεύει άμεσα 344 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ), απαγορεύοντας απομιμήσεις.
– Προστασία ευαίσθητων τομέων: Ειδικές ποσοστώσεις, μηχανισμοί διασφαλίσεων και απαγορεύσεις (π.χ. κρέας με ορμόνες) για να προστατευθούν οι Ευρωπαίοι αγρότες από αθέμιτο ανταγωνισμό.
Οι πλήρεις μειώσεις δασμών θα ολοκληρωθούν σταδιακά σε 10-15 χρόνια (μέχρι και 30 σε ορισμένες περιπτώσεις).
Η συμφωνία, υπολογίζεται ότι θα εξοικονομήσει δισεκατομμύρια ευρώ σε δασμούς ετησίως και θα ενισχύσει τις εξαγωγές της ΕΕ κατά περίπου 39%, δημιουργώντας εκατοντάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, αποτελεί γεωπολιτικό μήνυμα ενίσχυσης της πολυμερούς συνεργασίας σε εποχή παγκόσμιων αβεβαιοτήτων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η προσωρινή εφαρμογή ισχύει άμεσα για το εμπόριο, η πλήρης κύρωση της συμφωνίας (συμπεριλαμβανομένων κεφαλαίων για βιωσιμότητα, επενδύσεις και συνεργασία) απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια. Η συμφωνία έχει προκαλέσει αντιδράσεις από Ευρωπαίους αγρότες, οι οποίοι εκφράζουν φόβους για αύξηση των εισαγωγών από τη Νότια Αμερική, παρά τις προβλεπόμενες ρήτρες προστασίας.