Χρήστος Κάτσικας
Ανεργία, υποαπασχόληση, ετεροαπασχόληση και χαμηλοί μισθοί συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα που αμφισβητεί την αξία του πανεπιστημιακού πτυχίου
Για πολλές δεκαετίες, το πανεπιστημιακό πτυχίο αποτελούσε ίσως τη σημαντικότερη κοινωνική επένδυση της ελληνικής οικογένειας. Οι γονείς στερήθηκαν, εργάστηκαν σκληρά και επένδυσαν σημαντικούς οικονομικούς πόρους, πιστεύοντας ότι οι σπουδές των παιδιών τους θα αποτελούσαν το ασφαλέστερο εισιτήριο για μια καλύτερη ζωή: μια σταθερή εργασία, αξιοπρεπείς αποδοχές, οικονομική ανεξαρτησία και κοινωνική ανέλιξη.
Τα πολλά τελευταία χρόνια, η υπόσχεση αυτή δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας νέων πτυχιούχων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ακόμη και όσοι βρίσκουν εργασία πολύ συχνά απασχολούνται σε θέσεις που δεν έχουν καμία σχέση με το αντικείμενο των σπουδών τους ή αμείβονται με μισθούς που δύσκολα επιτρέπουν αξιοπρεπή διαβίωση.
Χιλιάδες νέοι επιστήμονες ολοκληρώνουν τις σπουδές τους, αποκτούν μεταπτυχιακά, ξένες γλώσσες και επαγγελματικές πιστοποιήσεις, αλλά βρίσκονται αντιμέτωποι με μια αγορά εργασίας που είτε δεν τους χρειάζεται είτε τους προσφέρει θέσεις πολύ κατώτερες των γνώσεων και των δεξιοτήτων τους.
Η ανεργία των πτυχιούχων δεν αφορά πλέον μόνο όσους παραμένουν χωρίς εργασία. Αφορά εξίσου όσους εργάζονται με μισθούς που δεν επιτρέπουν αξιοπρεπή διαβίωση, όσους αλλάζουν συνεχώς προσωρινές συμβάσεις και όσους αναγκάζονται να απασχολούνται σε αντικείμενα εντελώς άσχετα με τις σπουδές τους.
Συγκεκριμένα το αποτέλεσμα είναι μια νέα γενιά επιστημόνων παρά τα χρόνια σπουδών, τα μεταπτυχιακά και τις ξένες γλώσσες, να βρίσκεται αντιμέτωπη με τέσσερις μεγάλες προκλήσεις: ανεργία, υποαπασχόληση, ετεροαπασχόληση, χαμηλές αποδοχές.
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι οι πτυχιούχοι εξακολουθούν να έχουν καλύτερες προοπτικές απασχόλησης από όσους διαθέτουν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Ωστόσο, στην Ελλάδα η εικόνα παραμένει αισθητά χειρότερη από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.
Το 2024 η ανεργία των πτυχιούχων ηλικίας 25-34 ετών διαμορφώθηκε περίπου στο 12%, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος του ΟΟΣΑ βρίσκεται κοντά στο 5%.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα πανεπιστημιακό πτυχίο δεν αποτελεί πλέον εγγύηση επαγγελματικής αποκατάστασης.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι πολλοί νέοι που βρίσκουν εργασία δεν αξιοποιούν ποτέ τις γνώσεις που απέκτησαν στο πανεπιστήμιο.
Η ανεργία αποτελεί μόνο μία πλευρά του προβλήματος. Εξίσου σημαντική είναι η υποαπασχόληση. Χιλιάδες νέοι εργάζονται με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, μερικής απασχόλησης, σε διαδοχικές προσωρινές θέσεις, χωρίς ουσιαστικές δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, οι οποίοι αλλάζουν κάθε χρόνο τόπο κατοικίας, πληρώνουν υπέρογκα ενοίκια σε τουριστικές περιοχές και συχνά, μετά την κάλυψη των βασικών εξόδων διαβίωσης, τους απομένει ελάχιστο διαθέσιμο εισόδημα.
Ανάλογες συνθήκες αντιμετωπίζουν και νέοι επιστήμονες σε πολλούς ακόμη κλάδους.
Πηγή: alfavita.gr