Γράφει ο Θεόδωρος Σταυριανόπουλος*
Οι δημοσκοπήσεις που αφορούν το αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών έχουν εξελιχθεί στις μέρες μας σε καθημερινότητα. Οι εταιρίες δημοσκοπήσεων έχουν γίνει πάρα πολλές και η συχνότητα των δημοσκοπήσεων είναι τεράστια . Κάθε εβδομάδα έχουμε μία, δύο ή και τρεις δημοσκοπήσεις. Κάθε λογικός άνθρωπος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μόνο που εξυπηρετούν είναι η δημιουργία ευνοϊκού κλίματος υπέρ του πρώτου κόμματος. Πριν από κάποια χρόνια γίνονταν πριν τις εκλογές δύο, τρεις δημοσκοπήσεις τα γνωστά για εκείνη την εποχή γκάλοπ.
Η τελική λαϊκή έκφραση δια της ψηφοφορίας στην κάλπη εκ προοιμίου δεν δύναται να προβλεφθεί και καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη καθότι η πληθώρα των δημοσκοπήσεων δεν τυγχάνουν της πλήρους αντικειμενικής επεξεργασίας.
Το γεγονός αυτό έχει δώσει, λαβή για αρνητικά σχόλια για το πολιτικό σύστημα, που αφορούν είτε απλοϊκές κριτικές ότι υπάρχει διαπλοκή συμφερόντων, είτε ότι κάποια συγκεκριμένα συμφέροντα επιδιώκουν να αλλοιώσουν την κοινή γνώμη πριν τη διεξαγωγή των εκλογών.
Η αξιοπιστία των ελληνικών δημοσκοπήσεων βρίσκεται στο επίκεντρο, αυτή τη φορά με ευρωπαϊκή διάσταση που αναφέρεται στην λειτουργία συγκεκριμένων δημοσκοπικών εταιρειών και τις σχέσεις τους με υπουργεία και κρατικούς φορείς. Η συνεχής «γενναιοδωρία» απέναντι στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, ακόμα και σε περιόδους έντονης δυσαρέσκειας, έχει τροφοδοτήσει ερωτήματα για το αν οι έρευνες απλώς καταγράφουν ή διαμορφώνουν κλίμα.
Οι μετρήσεις κατηγορούνται ότι απέχουν από την πραγματικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι ευρωεκλογές του 2024: καμία δημοσκόπηση δεν έδειχνε τη ΝΔ κάτω από το 30%, κι όμως η κάλπη έδωσε 28%.
Εδώ ακριβώς ξεκινάει και η σύγχρονη προβληματική επί των δημοσκοπήσεων που φθάνει να θίγει συνολικά την αξιοπιστία τους ακόμα και για τον πιο καλοπροαίρετο πολίτη, παρά το γεγονός ότι εξ ορισμού δεν αποτελούν μία 100% απόλυτη πρόβλεψη, αλλά μία διαδικασία πιθανολόγησης.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αφορά τις δημόσιες αναθέσεις. Δημοσκοπικές εταιρείες λαμβάνουν χρηματοδοτήσεις από υπουργεία και οργανισμούς για έρευνες που μετρούν κυβερνητικά προφίλ, πρωτοβουλίες και κομματικές προτιμήσεις, ενώ ταυτόχρονα διεξάγουν μετρήσεις για τα ίδια τα κόμματα. Δημιουργείται έτσι μια εμφανής σύγκρουση συμφερόντων: ποιος πληρώνει και ποιον «πριμοδοτούν» τα αποτελέσματα;
Η οικονομική εικόνα πολλών από αυτές τις εταιρείες δεν είναι καλή. Όταν η ανεξαρτησία εξαρτάται από κρατικές αναθέσεις, το ερώτημα για την αξιοπιστία γίνεται ακόμα πιο οξύ. Στο στόχαστρο μπαίνει πλέον και η πιθανή χρήση ευρωπαϊκών πόρων για τέτοιες έρευνες – πρακτική που, εφόσον επιβεβαιωθεί, ανοίγει τον δρόμο για σοβαρές θεσμικές συνέπειες.
ΥΓ.Το διακύβευμα δεν είναι πια μόνο «τι δείχνουν» οι δημοσκοπήσεις. Είναι ποιος τις παραγγέλνει, ποιος τις πληρώνει και πόσο ανεξάρτητες μπορούν να είναι όταν λειτουργούν σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία φαίνεται αποφασισμένη να δώσει απαντήσεις.
*Θεόδωρος Σταυριανόπουλος
MScΗθ. Φιλοσοφίας – Μαθηματικός