Γράφει ο Θόδωρος Σταυριανόπουλος*
Η ηθική είναι κλάδος της φιλοσοφίας που ασχολείται κυρίως με το ερώτημα: ποιες ανθρώπινες πράξεις είναι αποδεκτές και ορθές και ποιες ανάρμοστες και λανθασμένες; Ωστόσο, στα θέματα ηθικής σπάνια υπάρχει γενική συμφωνία απόψεων και ακόμη και ο προσδιορισμός ποιο είναι το κεντρικό ή θεμελιώδες ζήτημα αποτελεί αντικείμενο διαφωνιών. Οι δεοντολογικές ηθικές θεωρίες θέτουν ως κεντρικό ζήτημα τα κριτήρια ορθότητας ή μη-ορθότητας των πράξεων, αν και διαφέρουν ως προς το ποια είναι αυτά τα κριτήρια, ενώ οι αρεταϊκές ηθικές θεωρούν ως κεντρικό ζήτημα τα στοιχεία που καθορίζουν το ήθος, τις ηθικές αρετές του χαρακτήρα ή τον τρόπο ζωής που θα πρέπει να ακολουθεί κανείς.Είναι αλήθεια ότι η ζωή μας εξαρτάται από το παρελθόν μας. Οπότε το μέλλον μας συνεπώς καθορίζεται από τα όσα κάνουμε στο παρόν.
Οι περί ηθικής προβληματισμοί των στοχαστών της κλασικής αρχαιότητας συνιστούν αναζητήσεις αξιακών αρχών που εκπηγάζουν από τη φύση του ανθρώπου ως έλλογου όντος. Αποτελούν πολύτιμο οδηγό στον πρακτικό βίο του και καθιστούν επιτεύξιμη την ευδαιμονία του. Στο κέντρο των προβληματισμών τους ευρίσκεται η έννοια της αρετής, το περιεχόμενο και ο ρόλος της οποίας εξετάζονται σε ατομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Η επαφή του σύγχρονου ανθρώπου με ζητήματα αυτής της υφής θα ήταν δυνατόν να αποτελέσει μια ευκαιρία μέθεξης στο γνωσιακό και αξιακό περιεχόμενό τους, αλλά και διερεύνησης της αξιοποίησής τους στο παρόν. Από τη μελέτη τους προκύπτει ότι ίδιοι ή συναφείς προβληματισμοί παραμένουν επίκαιροι παρά τη χρονική απόσταση και τις διαφορές των ιστορικών συνθηκών.
Η Ηθική εν γένει, θέτει τέτοια ερωτηματικά και μας καλούν να δοκιμάσουμε τους όρους προς απάντησή τους μέσα από το αναντικατάστατο πρίσμα της Φιλοσοφίας, αλλά και της κοινωνικής θεωρίας. Μόνον έτσι καθίσταται θεμιτό να θεμελιωθούν βασικές και δεσμευτικές θέσεις σχετικά με το ηθικό και δικαιϊκό ζήτημα για το πως οφείλουμε να δρούμε μέσα στον έμβιο κόσμο.
Για μεθοδολογικούς κυρίως λόγους η ηθική χωρίζεται συνήθως σε τρία πεδία ή κλάδους: σε κανονιστική, μεταηθική και περιγραφική.Η κανονιστική ηθική διατυπώνει κανόνες του ηθικού πράττειν, η μεταηθική είναι μία κριτική δευτέρου επιπέδου, περί του πώς πρέπει να εννοούνται και να χρησιμοποιούνται οι ηθικές έννοιες και η περιγραφική ηθική περιγράφει τα ήθη και τον τρόπο σκέψης μιας κοινωνίας.
Τη νοητική διεργασία υποστηρίζει η φιλοσοφική σκέψη που έχει ως αποτέλεσμα να προσεγγίζουμε την αλήθεια και να την χρησιμοποιούμε ασυνείδητα σε όλα τα γνωστικά κοινωνικά πεδία.
Την φιλοσοφική σκέψη την έχει ανάγκη η κοινωνία μας στην σημερινή ζοφερή πραγματικότητα που βιώνουμε.
*Θόδωρος Σταυριανόπουλος
Μαθηματικός – Msc Ηθικής Φιλοσοφίας