Η παραγωγική Ελλάδα σε ελεύθερη πτώση – Αγρότες και κτηνοτρόφοι εγκαταλείπουν τη γη τους, σε κίνδυνο η διατροφική επάρκεια της χώρας
του Περικλή Καπετανόπουλου
Η ελληνική ύπαιθρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση. Αγρότες και κτηνοτρόφοι βλέπουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται, την παραγωγή να απαξιώνεται και το μέλλον τους να γίνεται ολοένα πιο αβέβαιο. Η κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ουσιαστικής στήριξης του πρωτογενούς τομέα.
Η παραγωγική Ελλάδα βρίσκεται σε τροχιά αποδιάρθρωσης. Ο πρωτογενής τομέας, ένας από τους βασικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, δοκιμάζεται σκληρά, ενώ χιλιάδες παραγωγοί αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις καλλιέργειες και τις εκμεταλλεύσεις τους, καθώς αδυνατούν πλέον να καλύψουν το κόστος παραγωγής. Η κρίση δεν αφορά μόνο το εισόδημα των αγροτών και των κτηνοτρόφων. Αφορά την ίδια την επιβίωση της ελληνικής υπαίθρου και τη διατροφική επάρκεια της χώρας.
Η φετινή ελαιοκομική περίοδος αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος. Στη Μεσσηνία, μια περιοχή άρρηκτα συνδεδεμένη με την ελαιοπαραγωγή, σημαντικές ποσότητες ελαιοκάρπου κινδυνεύουν να παραμείνουν πάνω στα δέντρα. Η χαμηλή τιμή του ελαιολάδου, σε συνδυασμό με το δυσβάσταχτο εργατικό κόστος, καθιστά τη συγκομιδή οικονομικά ασύμφορη για πολλούς παραγωγούς. Αντίστοιχη εικόνα διαμορφώνεται και σε άλλες ελαιοπαραγωγικές περιοχές της χώρας. Είναι τραγικό μια χώρα με τόσο σημαντική αγροτική παράδοση να αφήνει την παραγωγή της ανεκμετάλλευτη, επειδή οι άνθρωποι που καλλιεργούν τη γη δεν μπορούν να καλύψουν ούτε τα έξοδά τους.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική κτηνοτροφία βιώνει μια βαθιά κρίση. Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει προκαλέσει τεράστιες απώλειες ζωικού κεφαλαίου, οδηγώντας πολλές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις σε αδιέξοδο. Η ανασύσταση των κοπαδιών καθυστερεί, οι ζωοτροφές ακριβαίνουν και η αβεβαιότητα για το μέλλον αποθαρρύνει όσους θα ήθελαν να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία. Παράλληλα, οι εισαγωγές ζώων από γειτονικές χώρες, χωρίς να διασφαλίζεται η αποτελεσματική προστασία της εγχώριας παραγωγής και η τήρηση αυστηρών υγειονομικών ελέγχων, εντείνουν τον προβληματισμό των παραγωγών.
Στη Θεσσαλία, ο άλλοτε χρυσοφόρος κάμπος εξακολουθεί να μετρά τις πληγές των καταστροφικών πλημμυρών. Η αποχώρηση της ολλανδικής εταιρείας που είχε αναλάβει τον σχεδιασμό της αποκατάστασης, με τις οικονομικές εκκρεμότητες για τις μελέτες να παραμένουν, αναδεικνύει τις αδυναμίες στον συνολικό σχεδιασμό. Οι πληγέντες παραγωγοί εξακολουθούν να περιμένουν ουσιαστικές παρεμβάσεις, έργα υποδομής και αποκατάσταση των ζημιών που απειλούν την παραγωγική δυνατότητα ολόκληρης της περιοχής.
Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει παραγωγούς και καταναλωτές. Ο αγρότης πουλάει φθηνά, ο καταναλωτής αγοράζει ακριβά και στη μέση αναπτύσσεται ένα σύστημα μεσαζόντων και εμπορικών πρακτικών που συχνά διευρύνει υπέρμετρα την απόσταση μεταξύ τιμής παραγωγού και τιμής ραφιού. Η απουσία αποτελεσματικών ελέγχων και ουσιαστικών παρεμβάσεων αφήνει τους πραγματικούς παραγωγούς εκτεθειμένους.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να παραμένει θεατής αυτής της κατάστασης. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του αρμόδιου υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μ. Σχοινά, για τη γεωργία και την κτηνοτροφία οφείλουν να συνοδεύονται από συγκεκριμένες λύσεις και όχι από διαπιστώσεις που απέχουν από την καθημερινότητα των ανθρώπων της παραγωγής.
Χρειάζονται άμεσα μέτρα: μείωση του κόστους παραγωγής, ουσιαστική στήριξη των πληγέντων, δίκαιες τιμές για τα ελληνικά προϊόντα, έλεγχος των εισαγωγών και των ελληνοποιήσεων, προστασία της εγχώριας παραγωγής και ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο ανασυγκρότησης της υπαίθρου.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς οικονομικό. Είναι ζήτημα εθνικής στρατηγικής. Μια χώρα που εγκαταλείπει τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της υπονομεύει την ίδια της την αυτάρκεια. Δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη όταν η γη μένει ακαλλιέργητη, τα κοπάδια χάνονται και οι νέοι γυρίζουν την πλάτη στην παραγωγή. Η διατροφική ασφάλεια του ελληνικού λαού δεν μπορεί να εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τις εισαγωγές. Η παραγωγική Ελλάδα πρέπει να στηριχθεί τώρα, πριν η κρίση μετατραπεί σε μη αναστρέψιμη εθνική υποχώρηση.
